در قرآن از خزندگان ، تنها به مار اشاره مى كند و در آيات متعددى از آن سخن
مى گويد، امّا همه آنها با داستان موسى عليه السّلام و ساحران
فرعون مرتبط است ؛ ساحرانى كه فرعون به كارشان گرفت تا به گمان خود سحرى را
كه موسى آورده بود
باطل كنند، امّا موسى عليه السّلام بر آنان با عصايى كه به مار يا افعى يا
اژدها
تبديل مى شد فائق آمد.
يا حيّه
((جانّ)) به مار كوچك گفته مى شود. عصاى موسى در نخستين بار كه براى نشان دادن آن به خود موسى به مار
مبدّل گشت به سان مار كوچكى به نظر آمد كه مى جنبد. قرآن از تبديل نخستين عصا به مار، به جانّ تعبير مى كند.ولى از تبديل عصا به مار، در مقابل فرعون و دوبار او به ثعبان تعبير مى كند
كه به معناى اژدها و ماربزرگ است .سحر و جادو در عصر حضرت موسى تا عمق روح
مردم نفوذ كرده بود. آنان به شدت به سحر معتقد بودند؛ از اين روى خداوند
نيز سحرشان را با
ابزارى شبيه آن باطل كرد و موسى عليه السّلام را با اسلحه خودشان به جنگشان
فرستاد.
قرآن كريم هم چنين از مارها و به طور كلّى از خزندگان به صورت مخلوقاتى كه به شكم راه مى روند سخن گفته است .
فَأَلْقى عَصاهُ فَإِذا هِيَ ثُعْبانٌ مُبينٌ- سوره اعراف ایه 107
پس موسی عصای خود بیفکند ، که ناگاه اژدهایی آشکار شد
فالقى عصاه فاذا هى ثعبان مبين -سوره شعرا ایه 32
موسى عصاى خود را بينداخت و در دم اژدهايى هويدا گشت .
و الق عصاك فلما راها تهتز كانها جان ولى مدبرا و لم يعقب يموسى لا تخف انى لا يخاف لدى المرسلون سوره نمل ایه 10
عصاى خويش را بيفكن و چون آن را ديد كه چون مار جست و خيز مى كند و باز پس نگرديد، اى موسى بيم مدار، كه پيغمبران در پيشگاه من بيم نمى دارند.
تا کنون حدود 3000 گونه از این موجودات شناسایی شده اند که در این میان فقط حدود 400 گونه آنها سمی میباشند و از میان آنها فقط 50 گونه خطرناک بوده و میتوانند برای انسان مشکل ساز باشند. در ضمن باید بدانیم که مارهایی که سمی هم نیستند ممکن است شما را گاز بگیرند که در اینصورت جای هیچ نگرانی نیست.
این موجودات بجز در قطب جنوب تقریبا" در سایر قسمت های دنیا وجود دارند. اغلب مارها روی زمین یا زیر آن زندگی می کنند اما برخی از انواع آنها هم وجود دارند که درختان یا آب را محل زندگی خود انتخاب می کنند. کنار رودخانه ها باتلاقها نیز از جمله مکانهای مورد علاقه برای زندگی این خزندگان می باشد. گونه های جالبی از مارها در آسیای جنوب شرقی مشاهده شده است که توانایی پریدن نیز دارند و بسادگی از شاخه درختی به شاخه دیگر می پرند.
شکار:
بزرگترین دلیل ترس مردم از مارها عدم شناخت دقیق می باشد
خطر مارها را می توان به دو دسته تقسیم کرد، اول آنهایی که با سم خود می توانند باعث مشکلاتی در سیستم عصبی یا گردش خون طعمه شوند و دسته دوم آنهایی که با قدرت ماهیچه های خود می توانند طعمه را تحت فشار قرار دهند یا خفه کنند. این نوع از مارها با آرامش خیال آنقدر منتظر می مانند تا طعمه به آنها نزدیک شود و سپس در زمان مقتضی خود را به دور آن پیچیده آنقدر فشار می دهند تا جانور - یا انسان ! - از نفس کشیدن باز ایستد. در حالی که مارهای سمی پس از تزریق یا پاشیدن سم به طعمه منتظر می مانند تا طعمه از پای در آید.
پس از ازپای در آوردن طعمه چه با سم و چه از طریق فشار دادن، از آنجایی که مارها دندان برای جویدن یا خرد کردن ندارند مجبور هستند که طعمه خود را درسته ببلعند و سپس توسط ترشحات معده آنرا هضم کنند.
غذای مورد علاقه مارها
با توجه به اندازه و ابعاد، یک مار عادی ممکن است انواع کرم، حشرات، انواع موش، انواغ تخم مرغ سایر حیوانات، قورباغه و ... را بعنوان غذا برای خود انتخاب کند.اما مارهایی که جثه بزرگتری دارند ممکن حیواناتی در ابعاد خود را نیز ببلعند بعنوان مثال یک پیتون (Python) با وزن 70 کیلوگرم بسادگی می تواند یک حیوان 70 کیلوگرمی را بلعیده و هضم کند.
تولید مثل مارها
اغلب مارها بوسیله تخمگذاری تولید مثل میکنند. تخم مارها بسیار سفت می باشد و حالت چرم مانند دارد بگونه ای که در برخی موارد نوزادان بدون کمک مادر نمی توانند از تخم بیرون بیایند. دلیل نرم بودن پوسته تخم آن است که مارهای ماده برای حفاظت از تخم ها اغلب آنها را در بدن خود تا هنگام تولد نوزادان نگاه می دارند. جالب است بدانید که اغلب بچه مارها در قسمت جلوی سر خود به هنگام بیرون آمدن از تخم دندان خاصی دارند که به Egg Tooth معروف است و توسط آن قاعدتا" باید بتوانند پوسته تخم را پاره کنند.
آیات 107 سورۀ اعراف و 32 سورۀ شعراء که در ارتباط با داستان حضرت موسی (ع) می باشند، بیان می نمایند که عصای موسی، تبدیل به اژدهای بزرگی شد(ثعبان مبین)، اما در آیات 10 سورۀ نمل و 31 سورۀ قصص، تبدیل عصای ایشان به مار کوچکی اعلام شده است (کأنها جان)! چگونه این تعارض قابل حل است؟
.....................................................................................................................................................
این دو آیه با هم منافاتی ندارند؛ زیرا به عقیدۀ برخی مفسران، آیاتی كه عصا را به جانٌ تعبیر كرده مربوط به اوائل نبوت حضرت موسی (ع) دانسته اند كه هنوز ایشان آمادگی برای این معجزه را نداشته و حتی به تصریح قرآن، دچار وحشت شده و از مار فرار كرده است و آن جا كه عصا را ثعبان معرفی میكند مربوط به هنگام ابلاغ رسالت و ملاقات با فرعون است و این آیات مربوط به یك جلسه واحد نیست كه از مار 2 تعبیر مختلف و متفاوت داشته باشد و باید دانست که حتی اگر این دو تعبیر در ارتباط با یک زمان هم باشند، باز تناقضی وجود نخواهد داشت؛ زیرا در یک آیه، بیان شده که عصا تبدیل به اژدها شد (فاذا هی ثعبان) و در آیه دیگر اشاره شده که گویا مار کوچک چابکی بوده (کانها جان) و آشنایان به ادبیات عرب، به تفاوت این دو و عدم تناقض میان آنها اطلاع کامل دارند.
http://www.ahsanolhadith.ir
موضوعات مرتبط: قران